G R E C Y Z P O N T U

 

             Pont to kraina historyczna w północno – wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji. W starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska ( Piłat z Pontu ), w okresie Cesarstwa Bizantyjskiego samodzielne Cesarstwo Trapezuntu podbite przez Turków Osmańskim w 1461 roku ( upadek Konstantynopola 1453 ).

Obecnie w granicach Turcji.

 Grecy pontyjscy zamieszkiwali tereny Pontu od czasów starożytnych ( od XIV wieku przed naszą erą ).

Pod koniec I Wojny Światowej na tym terenie powstała Grecka Republika Pontyjska. Rząd Eletheriosa Wenizelosa, realizując politykę „ wielkiej idei ” dążył do przyłączenia jak największej części terenów zamieszkiwanych przez greków od czasów starożytnych, idea ta nie mogła jednak dotyczyć Pontu, jako zbyt oddalonego od Grecji. Z tego powodu pojawiła się koncepcja federacji z Armenią, która wywołała drastyczną   reakcję turecką w formie eksterminacji i deportacji Ormian i Greków Pontyjskich  Zginęło wówczas w tzw. „ marszach śmierci ” i w wyniku ludobójstwa ok. 1,5 miliona Ormian i ok. 353 000 Greków Pontyjskich. Zwycięstwo Kemala Ataturka nad Armią Grecką w 1922 roku spowodowało, że traktat w Lozannie potwierdził przynależność Pontu do Turcji oraz wymusiło wymianę ludności między Grecją a Turcją.

W jej ramach wysiedlono z Pontu i Azji Mniejszej ponad milion greków.

Do dziś zamieszkują ten teren zislamizowani potomkowie greków , zachowując jednak język ( mieszanina starożytnej i   bizantyjskiej greki  z wpływami leksykalnymi języka tureckiego i języków kaukaskich )   i prastare obyczaje greckie ( od starożytności i czasów cesarstwa bizantyjskiego ).

Obecnie w Grecji żyje około milion potomków wysiedleńców z Pontu, głównie w prowincji Macedonia i Tracja Zachodnia. Zachowali oni prastare tradycje, język, pieśni i tańce, kultywując je w szkołach i klubach miejskich.

Niemal każda miejscowość, w której żyją Grecy Pontyjscy posiada własne stowarzyszenie, świetlice, zespoły pieśni i tańca, w których z ochotą uczestniczą  nawet kilkuletnie dzieci.

Jest to kultura wciąż żywa i   społeczność chyba najbardziej zorganizowana we współczesnej Grecji.

                         W Poncie znajdują się ważne miejsca kultu chrześcijańskiego

( zazwyczaj obecnie o statusie muzealnym, a nie liturgicznym ).

Najbardziej znanym z nich jest klasztor Panagija Soumela, w którym od IV wieku do 1930 roku przechowywano i czczono uznawaną za cudowną Ikonę Matki Bożej z Soumela, której autorem według tradycji był św. Łukasz.

Po zamknięciu klasztoru przez Turków, cudowną ikonę grecy najpierw ukryli, a potem wywieźli do Grecji. Powstał nowy klasztor Panagija Soumela niedaleko miejscowości   Weria, ufundowany między innymi z darów uchodźców z Pontu.

Co roku 15 sierpnia w dniu Święta Matki Bożej do klasztoru przyjeżdża tysiące Greków Pontyjskich z Grecji i z diaspory. Przez kilka dni trwa czuwanie przy klasztorze, a następnie ikona wędruje w asyście żołnierzy, kleru prawosławnego i ubranych w tradycyjne stroje Greków Pontyjskich wokół   kościoła. Wieczorami odbywają się pokazy tańców zespołów pontyjskich z   całej Grecji i z zagranicy. Trwają też zabawy, degustacje potraw tradycyjnej kuchni pontyjskiej i pamiątkowe jarmarki.

       Tradycja Greków Pontyjskich trwa nieprzerwanie od ponad trzech tysięcy lat zachowując prastare zwyczaje, pieśni i tańce.

To unikalna historia na skalę światową, ciągle żywa i naturalna.

Nieprzerwanie od wieków wykonywane są pieśni w języku pontyjskim

( liczy się, że około 400 tysięcy greków pochodzenia pontyjskiego zamieszkujących Grecję posługuje się tym językiem ), tańczy się tradycyjne tańce ( między innymi tańce wojenne z XV wieku i jeszcze starsze ).

To ciągle żywa kultura, która jest fenomenem w dobie globalizacji

i cyfryzacji współczesnego świata.

Grecja jest kolebką kultury europejskiej i żyją w niej jeszcze spadkobiercy starożytnej tradycji w formie niezmienionej od wieków, są nimi Grecy Pontyjscy ze swoim archaicznym językiem, pieśniami i tańcem.

24 lutego 1994 roku Parlament Grecji uchwalił dzień 19 Maja Dniem Pamięci Ludobójstwa Greków z Pontu.