G R E C Y Z P O N T U

 

             Pont to kraina historyczna w północno – wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji. W starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska ( Piłat z Pontu ), w okresie Cesarstwa Bizantyjskiego samodzielne Cesarstwo Trapezuntu podbite przez Turków Osmańskim w 1461 roku ( upadek Konstantynopola 1453 ).

Obecnie w granicach Turcji.

 Grecy pontyjscy zamieszkiwali tereny Pontu od czasów starożytnych ( od XIV wieku przed naszą erą ).

Pod koniec I Wojny Światowej na tym terenie powstała Grecka Republika Pontyjska. Rząd Eletheriosa Wenizelosa, realizując politykę „ wielkiej idei ” dążył do przyłączenia jak największej części terenów zamieszkiwanych przez greków od czasów starożytnych, idea ta nie mogła jednak dotyczyć Pontu, jako zbyt oddalonego od Grecji. Z tego powodu pojawiła się koncepcja federacji z Armenią, która wywołała drastyczną   reakcję turecką w formie eksterminacji i deportacji Ormian i Greków Pontyjskich  Zginęło wówczas w tzw. „ marszach śmierci ” i w wyniku ludobójstwa ok. 1,5 miliona Ormian i ok. 353 000 Greków Pontyjskich. Zwycięstwo Kemala Ataturka nad Armią Grecką w 1922 roku spowodowało, że traktat w Lozannie potwierdził przynależność Pontu do Turcji oraz wymusiło wymianę ludności między Grecją a Turcją.

W jej ramach wysiedlono z Pontu i Azji Mniejszej ponad milion greków.

Do dziś zamieszkują ten teren zislamizowani potomkowie greków , zachowując jednak język ( mieszanina starożytnej i   bizantyjskiej greki  z wpływami leksykalnymi języka tureckiego i języków kaukaskich )   i prastare obyczaje greckie ( od starożytności i czasów cesarstwa bizantyjskiego ).

Obecnie w Grecji żyje około milion potomków wysiedleńców z Pontu, głównie w prowincji Macedonia i Tracja Zachodnia. Zachowali oni prastare tradycje, język, pieśni i tańce, kultywując je w szkołach i klubach miejskich.

Niemal każda miejscowość, w której żyją Grecy Pontyjscy posiada własne stowarzyszenie, świetlice, zespoły pieśni i tańca, w których z ochotą uczestniczą  nawet kilkuletnie dzieci.

Jest to kultura wciąż żywa i   społeczność chyba najbardziej zorganizowana we współczesnej Grecji.

                         W Poncie znajdują się ważne miejsca kultu chrześcijańskiego

( zazwyczaj obecnie o statusie muzealnym, a nie liturgicznym ).

Najbardziej znanym z nich jest klasztor Panagija Soumela, w którym od IV wieku do 1930 roku przechowywano i czczono uznawaną za cudowną Ikonę Matki Bożej z Soumela, której autorem według tradycji był św. Łukasz.

Po zamknięciu klasztoru przez Turków, cudowną ikonę grecy najpierw ukryli, a potem wywieźli do Grecji. Powstał nowy klasztor Panagija Soumela niedaleko miejscowości   Weria, ufundowany między innymi z darów uchodźców z Pontu.

Co roku 15 sierpnia w dniu Święta Matki Bożej do klasztoru przyjeżdża tysiące Greków Pontyjskich z Grecji i z diaspory. Przez kilka dni trwa czuwanie przy klasztorze, a następnie ikona wędruje w asyście żołnierzy, kleru prawosławnego i ubranych w tradycyjne stroje Greków Pontyjskich wokół   kościoła. Wieczorami odbywają się pokazy tańców zespołów pontyjskich z   całej Grecji i z zagranicy. Trwają też zabawy, degustacje potraw tradycyjnej kuchni pontyjskiej i pamiątkowe jarmarki.

       Tradycja Greków Pontyjskich trwa nieprzerwanie od ponad trzech tysięcy lat zachowując prastare zwyczaje, pieśni i tańce.

To unikalna historia na skalę światową, ciągle żywa i naturalna.

Nieprzerwanie od wieków wykonywane są pieśni w języku pontyjskim

( liczy się, że około 400 tysięcy greków pochodzenia pontyjskiego zamieszkujących Grecję posługuje się tym językiem ), tańczy się tradycyjne tańce ( między innymi tańce wojenne z XV wieku i jeszcze starsze ).

To ciągle żywa kultura, która jest fenomenem w dobie globalizacji

i cyfryzacji współczesnego świata.

Grecja jest kolebką kultury europejskiej i żyją w niej jeszcze spadkobiercy starożytnej tradycji w formie niezmienionej od wieków, są nimi Grecy Pontyjscy ze swoim archaicznym językiem, pieśniami i tańcem.

24 lutego 1994 roku Parlament Grecji uchwalił dzień 19 Maja Dniem Pamięci Ludobójstwa Greków z Pontu.

 

 

 

Dzień pamięci ludobójstwa greków z pontu

Od wybuchu I wojny światowej do marca 1924 roku, młodoturcy zwolennicy Mustafy Kemala, wymordowali lub w inny sposób przyczynili się do śmierci 353.000 Greków zamieszkujących od 3 tys.lat basen Morza Czarnego, procentowo przeżyło 50% ogólnej ludności Greków z Pontu. W dniu 24 lutego 1994 Parlament Grecki wybrał dzień 19 Maja dniem Pamięci ludobójstwa Greków Pontyjskich.

Nikos Belojanis

30 marca minęła rocznica śmierci naszego bohatera Nikosa Belojanisa. Jego pomnik stoi we Wrocławiu na dziedzińcu szkoły podstawowej nr 22 przy ul.Stabłowickiej. Do 1994 roku co roku tego dnia delegacja Greków pod kierownictwem przewodniczącego Fotakisa składała kwiaty u stóp bohatera. To była piękna tradycja i chwała jej organizatorom. Czy mamy dopuścić aby tego rodzaju tradycje umierały? Czy razem z naszymi tradycjami i naszymi bohaterami nie umrze nasza tożsamość? Co o tym sądzicie?
NIKOS BELOJANIS (1916-1952) -grecki działacz ruchu oporu w latach 1943-45, po 1945 r jeden z przywódców walki zbrojnej przeciw ustrojowi monarchicznemu Grecji i ang. wojskom interwencyjnym. Po przyjeździe z Polski do Grecji został uwięziony i stracony.